Metodoloji

Konum

Bu site bağımsız bir veri projesidir: SGK İstatistik Yıllıkları, İSİG Meclisi raporları (basın kaydı) ve Eurostat ESAW yayınlarından beslenir; bu kurumlarla bir bağı yoktur. Kurumların yerine konuşmaz: seriler arasındaki fark "kayıt dışı" gibi bir iddiayla değil, kapsam ve yöntem farkının izi olarak etiketlenir; site çözümleme yapar, değerlendirme yapmaz. Okur her sayıyı kaynak → ham dosya (SHA-256) → betik → panel zincirinden izleyebilir (bkz. Doğrulama); açık satırlar gizlenmez (bkz. Sınırlılıklar).

Ne gösteriyor

• Harita: seçilen yılda (2013–2025) her ilde iş kazası, iş kazası sonucu ölüm ve meslek hastalığı sayıları.
• Oran: aynı sayıların 100.000 sigortalı işçi başına değeri.
• Sağ panel: SGK sektör (NACE; 2024'ten Rev. 2.1) kırılımını il bazında yayımlamadığı için, seçilen yılın ve kategorinin Türkiye geneli sektör dağılımı. Bir il seçildiğinde, o ildeki sigortalı işçilerin sektörlere dağılımı ayrıca gösterilir (bu bir kaza verisi değildir).
• Kapsam: yalnızca 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamındaki sigortalılar (hizmet akdiyle çalışan işçiler). 4/1-b (kendi adına çalışan) ve 4/1-c (kamu görevlisi) haritaya dahil değildir; 4/1-b il detayında ayrıca gösterilir (bkz. 4/1-b bölümü).

Kaynaklar

Tüm veriler Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) İstatistik Yıllıklarından, 2013–2025 yıllarının orijinal Excel (xlsx) dosyalarından alınmıştır. SGK bu yıllıkları sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik adresinde yayımlar.

• Bölüm 1 — Sigortalı ve İş Yeri İstatistikleri: il bazında sigortalı sayıları (payda) ve il × sektör sigortalı dağılımı.
• Bölüm 3 — İş Kazası ve Meslek Hastalığı İstatistikleri: il ve sektör bazında vaka ve ölüm sayıları (pay). 2017'den itibaren 4/1-a (Bölüm 3-1) ve 4/1-b (Bölüm 3-2) ayrı dosyalardır.

SGK metaverisine göre veriler, SGK veri tabanındaki idari kayıtlardan sınıflandırma yöntemiyle üretilir; referans dönemi bir önceki takvim yılıdır.

Kullanılan SGK tabloları

Tablo numaraları yıllar arasında değişmiştir; her yıl için kullanılan tablo aşağıdadır (4/1-a).

Sektör listelerinde yalnızca 2 haneli NACE bölümleri kullanılır; alt kırılımlar toplanmaz.

NACE Rev. 2.1 (2024'ten)

SGK 2024 yıllığının Bölüm 3'ünde sektör sınıflaması NACE Rev. 2'den NACE Rev. 2.1'e geçmiştir: 45. bölüm (motorlu taşıt ticareti ve onarımı) kalkmış, 46, 47 ve 95. bölümlere dağılmıştır; kalan 87 bölümün 21'inin adı ya da kapsamı değişmiştir (ör. 46 ve 47'den "motorlu taşıtlar hariç" düşmüş; 60, 63 ve 96 yeniden tanımlanmıştır). Sektör listesi her yılı kendi sınıflamasıyla gösterir (2013–2023: Rev. 2, 88 bölüm; 2024'ten: Rev. 2.1, 87 bölüm); 2024 ve sonrasının sektör dağılımı önceki yıllarla doğrudan karşılaştırılamaz. Bölüm 1'in il × sektör sigortalı tablosu (Tablo 1.11) 2024'te hâlâ Rev. 2'dir, 2025'ten Rev. 2.1'dir (45 orada da kalkar); il detayındaki sektör listesi de her yılı o tablonun sürümüyle gösterir. Harita, trend ve uluslararası bant sektör sınıflamasından etkilenmez.

Tanımlar

İş kazası

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki tanım: sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak iş yeri dışına gönderildiğinde, emzirme süresinde veya işverence sağlanan taşıtla işe gidiş-gelişte meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen özre uğratan olay.

Sayım birimi

SGK metaverisine göre ölçü birimi kişi sayısıdır: tablolar "iş kazası geçiren sigortalı sayısı"nı verir. Sayıma iş günü kaybı olmayan kazalar da dahildir ("kaza günü çalışır" sütunu).

İş kazası sonucu ölüm

SGK, Avrupa İş Kazaları İstatistikleri (ESAW) tanımını kullanır: sigortalının bir yıl içinde ölümüne yol açan kaza.

Meslek hastalığı

Meslek hastalığına tutulan 4/1-a sigortalı sayısı. Haritada yalnızca meslek hastalığı vakaları gösterilir; meslek hastalığı sonucu ölümler il detayında yer almaz, ancak veri setinde tutulur.

Sigortalı işçi (payda)

Tablo 1.8'deki 4/1-a zorunlu sigortalı sayısı. Çıraklar, stajyerler ve kursiyerler bu sayıya dahil değildir.

Hesaplama

Pay ve payda aynı kapsamı (4/1-a) ve aynı yılı ölçer. Örnek, Kocaeli 2023:

SGK'nın kendi oranından farkı

SGK Tablo 3.1.30'da "iş kazası frekans hızı"nı kişi sayısıyla değil, çalışılan saatle hesaplar:

2023 için SGK değerleri 1 milyon iş saatinde 14,14 ve 100 tam zamanlı işçide 3,18'dir (bu değerler ham sayılardan yeniden üretilerek doğrulanmıştır). Bu sitedeki oran ise kayıtlı sigortalı kişi başınadır; 2023 Türkiye değeri 100 işçide 4,15'tir. İki yöntem farklı soruları yanıtlar; birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Avrupa'da (Eurostat ESAW) standart gösterge de "100.000 çalışan başına kaza"dır. Ancak ESAW yalnızca 3 günden fazla iş göremezliğe yol açan kazaları sayar; bu sitedeki sayılar tüm bildirilen kazaları içerdiği için AB rakamlarıyla doğrudan karşılaştırılamaz.

Renk ölçeği

Haritada renk, değerin o yıldaki en yüksek il değerine oranının karekökü ile belirlenir. Bu, İstanbul gibi çok büyük değerlerin diğer illeri tek renge ezmesini önler; bu nedenle lejant doğrusal değildir. Vaka olmayan iller gri gösterilir.

Yıllık Türkiye özeti

4/1-a kapsamında, 81 ilin toplamı. Rakamlar haritanın kullandığı doğrulanmış veri dosyasından hesaplanmıştır.

Meslek hastalığında SGK'nın Türkiye toplamı, sigortalılığı sona erdikten sonra tespit edilen ve hiçbir ile ya da sektöre atanmamış vakaları da içerir; bu yüzden il toplamından büyüktür. 2017'de 3 iş kazası "il bilinmeyen" satırındadır ve il toplamına girmez.

Doğrulama

Veri seti 3 Ekim 2026'da SGK xlsx dosyalarından yeniden çıkarılmış, 2024 ve 2025 yıllıkları 5 Ekim 2026'da eklenmiş ve aşağıdaki kontrollerden geçirilmiştir:

• tamamHer il satırında erkek + kadın = toplam (44 tablonun tamamında).
• tamamSektör satırlarının toplamı tablonun "Toplam" satırına eşit (4/1-a vaka ve ölüm, 13 yıl; her yıl kendi NACE sürümünün bölümleriyle).
• tamamMeslek hastalığında il toplamı = sektör toplamı; fark, "sigortalılığı sona erdikten sonra" satırına eşit.
• tamamPayda: Tablo 1.8 Türkiye 4/1-a toplamı Tablo 1.2 ile, İstanbul değeri Tablo 1.10 ile aynı (2025 yıllığı).
• tamamSitenin hesap kodu, bağımsız hesapla 17.010 il × yıl × metrik × gösterim hücresinde birebir aynı sonucu verir.

4/1-b (Bağ-Kur)

Harita yalnızca 4/1-a'yı gösterir. 4/1-b (kendi nam ve hesabına çalışan) kazaları il detay kutusunda tek satırda verilir: 4/1-b: X kaza · Y sigortalı · oran Z/100.000 · W ölüm (zorunlu kapsam). Ölüm yoksa ölüm kısmı yazılmaz. SGK 2013–2016 için il bazında 4/1-b kaza tablosu yayımlamadığından bu yıllarda satır gösterilmez.

Kaynak tablolar

Kapsam ve payda seçimi

SGK metaverisi (2023 Bölüm 3-2) kapsamı şöyle tanımlar: "Hedef kitle: 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalıların geçirdiği iş kazaları." (Metaveri İK, B21) ve "İstatistiki birim: Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalılar …" (Metaveri İK, B28). İsteğe bağlı sigortalılardan dosyanın hiçbir yerinde söz edilmez. Metaveri, kaza sayılarının isteğe bağlı sigortalıları kapsayıp kapsamadığını cevaplamadığı için payda olarak zorunlu 4/1-b sigortalı (Tablo 1.8) kullanılır ve satır "(zorunlu kapsam)" diye işaretlenir.

Yasal zemin. Payda seçimi kanun metnine dayanır:

• (a) İş kazası ve meslek hastalığı sigortası 4/1-a ve 4/1-b sigortalılarına uygulanır. Kanun, iş kazası ve meslek hastalığını kısa vadeli sigorta kolları içinde sayar — m.3, 4. bent: "Kısa vadeli sigorta kolları: İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını," — ve bu kolların yalnız 4/1-c'ye uygulanmayacağını hükme bağlar — m.4, sondan ikinci fıkra: "Bu Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece uygulanmaz." "4/1-a ve 4/1-b'ye uygulanır" sonucu bu iki hükümden çıkarılmıştır; kanunda bu sözcüklerle geçmez.
• (b) İsteğe bağlı sigortalılık yalnız uzun vadeli sigorta kollarına tabidir. m.50, birinci fıkra: "İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır."

Bu nedenle Tablo 1.21'deki isteğe bağlı sigortalılar (IV) iş kazası sigortasının kapsamında değildir ve paydaya girmez. Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, konsolide metin, mevzuat.gov.tr (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5510.pdf), 4 Ekim 2026 tarihinde açıldı; m.3 ve m.4 PDF s.1 ve s.6, m.50 PDF s.57.

Veri dosyası

Hesapta kullanılan payda panel.json içindeki istihdam_il_4b alanıdır (Tablo 1.8). Tablo 1.21'in genel toplamı karşılaştırma için ayrı bir dosyada tutulur: harita_veri/sgk_il_sigortali_4b.csv (proje klasörü içinde; sütunlar: yil, il_kodu, il, sigortali_4b; 13 yıl × 81 il). Bu dosya hesapta kullanılmaz. İl bazında meslek hastalığı verisinin bağımsız bir dökümü de aynı klasördedir: harita_veri/sgk_il_mh.csv (yil, il_kodu, il, rejim, mh_erkek, mh_kadin, mh_toplam, mh_olum).

Doğrulama

• tamamCSV'nin il toplamı = Tablo 1.21'in "Toplam" satırı, 13 yılın tamamında (ör. 2023: 3.100.834).
• tamamHer ilde ve Türkiye satırında genel toplam = alt blokların toplamı (2019–2025: zorunlu (I+II+III) + isteğe bağlı (IV); verify.py §5b).
• tamam2023 İstanbul ve İzmir: Tablo 1.21 zorunlu kısmı = Tablo 1.8 4/1-b (627.778 / 167.118); genel toplamla fark isteğe bağlı sigortalılardır (42.070 / 10.634).
• tamamİsteğe bağlı sigortalıların iş kazası kapsamında olmadığı: SGK metaverisi cevaplamıyor; 5510 sayılı Kanun m.50 ile kapatıldı (yukarıda).

İSİG Meclisi katmanı

Haritadaki dördüncü görünüm ("İSİG · basın kaydı"), İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) yıllık iş cinayetleri raporlarındaki il dağılımını gösterir. Kaynak: isigmeclisi.org; 2014–2023 raporları 4 Ekim 2026'da, 2024–2025 raporları 5 Ekim 2026'da okundu. Bu veri SGK verisinden ayrı tutulur (public/data/isig.json); panel.json'a girmez.

Yöntem (İSİG'in kendi raporlarından)

• Sayılar tespit edilebilen ölümlerdir ve "en az" olarak verilir.
• 2023 raporuna göre vakaların %66'sı ulusal basından, %34'ü işçilerin iş arkadaşları, aileleri, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, sendikalar ve yerel basından öğrenilmiştir (ulusal basın payı: 2020 %66, 2021 %65, 2022 %68). 2013–2019 raporlarında bu oran yayımlanmamıştır.
• SGK kaydı aranmaz: sigortasız, çocuk ve göçmen işçiler ile yurtdışındaki ölümler dahildir. Yurtdışı ölümler il dağılımında olmadığından haritada gösterilmez; sağ panelde Türkiye toplamına dahildir.
• 2013 ve 2017 yıllık raporları yalnız ilk 11 / ilk 10 ili verdiğinden katman bu yıllarda kapalıdır. Tunceli 2023 değeri boştur (rapor "tüm şehirlerinde" der, il listesinde Tunceli yoktur).
• 2024'te raporun Türkiye içi toplamı (1.897 − 35 yurtdışı = 1.862) il dökümünden (1.860) 2 fazladır; raporun il haritası da 81 ilde aynı sayıları verir. Bu 2 ölüm hiçbir ile yazılmamıştır: il toplamı 1.860, Türkiye toplamı 1.897 olarak gösterilir.
• 2025'te Bayburt ve Tunceli'nin değeri 0'dır: rapor "Türkiye'nin 79 şehrinde (Bayburt ve Tunceli hariç)" iş cinayeti tespit ettiğini yazar; bu sıfırı raporun kendisi verir.

SGK ile kapsam farkı

İl detayında İSİG tespiti SGK 4/1-a iş kazası ölümüyle yan yana gösterilir. Fark iki yönlüdür ve kapsam ile yöntem farkının izidir, bir hata ölçüsü değildir. 2023'te İstanbul'da İSİG 274, SGK 342 (−68); Adıyaman'da İSİG 58, SGK 11 (+47). 2023'te 46 ilde İSİG, 29 ilde SGK sayısı yüksektir; 5 ilde eşittir. Türkiye geneli: İSİG il toplamı 1.899, SGK 4/1-a il toplamı 1.966.

Çıkarım zinciri

• İl dağılımı rapor metninde tablo değil paragraftır; ayrıştırıcı her yılın giriş cümlesinden başlar ve "N ölüm İl'de" / "N işçi İl'de" / "İl'de N işçi" gruplarını okur.
• Üçlü kontrol: CSV il toplamı = rapordaki il toplamı (grup × ad sayısı) = başlıktaki toplam − yurtdışı (2024'te − ile atanmamış 2). On bir yılın tamamında eşittir; bozulursa dosya yazılmaz.
• Rapordaki yazım kusurları (eksik ayraç, "ise", "+56", "5’ ölüm", "Yurdışında") düzeltme tablosuyla kayıt altındadır: harita_veri/isig_kaynaklar.md.
• Ham dosyalar: ham_veri/isig/ (11 dosya); SHA-256 özetleri ham_veri/SHA256SUMS_isig. build_isig_csv.py --check ve build_isig_json.py --check zinciri birebir yeniden üretir.

Atıf

İSİG raporlarının alt bilgisine göre içerik kaynak gösterilerek serbestçe kullanılabilir. Kaynak: İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi, yıllık iş cinayetleri raporları 2014–2016 ve 2018–2025, isigmeclisi.org.

Uluslararası karşılaştırma

Ana sayfadaki bant, Türkiye'nin resmî iş kazası ölüm sayısını AB-27 ve beş AB ülkesinin (Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İspanya) resmî sayılarıyla 2014–2024 arasında yan yana gösterir: yalnız ölümlü iş kazaları, tüm sektörler, mutlak sayı.

Kaynaklar

• AB ve ülkeler: Eurostat, Avrupa İş Kazaları İstatistikleri (ESAW), veri seti hsw_n2_05 ("Accidents at work by NACE Rev. 2 activity and size of enterprise"). Seçim: NACE Rev. 2 = tüm faaliyetler, işletme büyüklüğü = toplam, şiddet = ölümlü, birim = sayı. AB serisinin tam adı: "European Union - 27 countries (from 2020)". Dosya Eurostat'tan 5 Ekim 2026'da çıkarılmıştır (veri setinin son güncellemesi 25 Eylül 2026). Varsayılan görünüm 2015–2024'ü gösterdiği için zaman ekseni 2014'ten başlatılmıştır; diğer boyutlar varsayılan görünümdeki gibidir. Önceki çıkarım (13 Haziran 2026, 2014–2023) arşivde kalır; iki çıkarım arasında yalnız AB-27 2023 değeri değişmiştir (3.298 → 3.322). Dosyalar: ham_veri/eurostat/, SHA-256 özeti ham_veri/SHA256SUMS_eurostat.
• Türkiye: SGK İstatistik Yıllıkları, 4/1-a iş kazası sonucu ölen sigortalı, 81 ilin toplamı (haritadaki "Ölüm" ile aynı sayı). Bu toplam 13 yılın hepsinde SGK'nın NACE tablosundaki Türkiye toplamına eşittir. Meslek hastalığı ölümleri dahil değildir: ESAW'ın ölümlü kaza tanımı (kazadan sonraki bir yıl içinde ölüm) yalnız iş kazasını kapsar; SGK metaverisi 2013–2025 yıllıklarının hepsinde bu ESAW tanımını aktarır. "Sigortalılığı sona erdikten sonra" satırı yalnız meslek hastalığı tablolarında vardır; kaza ölümü toplamını etkilemez. 2013–2016 değerleri SGK'nın tek ciltlik Bölüm 3 yıllığındaki "4-1/a" başlıklı tablolardan (panel.json'da comb anahtarı), 2017–2024 değerleri ayrı 4/1-a cildinden (Bölüm 3-1) gelir; bandın 2014–2016 kısmı ilk döneme düşer.

Kapsam farkı

SGK yalnız sigortalıları sayar; ESAW çalışanları kapsar. Sigortasız çalışanların ölümleri SGK serisinde yoktur; bunlar için sitede ayrı bir katman vardır (bkz. İSİG bölümü). Bu yüzden iki resmî seri aynı ölçekte değildir: bant, resmî SGK sayısı ile resmî ESAW sayısının karşılaştırmasıdır.

Neden yalnız mutlak sayı

hsw_n2_05 yalnız vaka sayısı verir; çalışan sayısı (payda) içermez. AB tarafında oran hesaplanamadığı için bant mutlak sayı gösterir. Mutlak sayı ülkelerin çalışan nüfusu farkını da taşır; çizgilerin yüksekliği risk düzeyi olarak okunmamalıdır.

Neden ölümsüz kazalar yok

ESAW ölümsüz kazada "3 günden fazla iş göremezlik" (en az 4 gün) eşiğini kullanır; SGK metaverisi de bu tanımı aktarır. Eşiğin uygulaması ülkeler arasında aynı değildir. Türkiye'de hastane raporu pratiği, eşiğin altında kalabilecek vakaları da 4+ gün kategorisine taşıyabilmektedir. Bu gözlem yazarın alan deneyimine dayanan bir uygulayıcı notudur; ölçülmüş bir oran ya da yayımlanmış bir bulgu değildir. Etkinin büyüklüğü bilinmediği için ölümsüz kazalar karşılaştırmaya alınmamıştır.

Seride kırılma (Eurostat bayrağı b)

Eurostat, yöntem ya da kapsam değişen yılları "b" ("break in time series") bayrağıyla işaretler; bu yılın değeri bir önceki yılla doğrudan karşılaştırılamaz. Seçili 77 hücrede yalnız "b" vardır; "u" ("low reliability") yoktur. Bantta içi boş daireyle gösterilir.

Çıkarım zinciri

Betik seçili blok, seri ya da hücre bulunamazsa durur; yerine başka bölge ya da kapsam koymaz. build_karsilastirma.py --check CSV'yi ve JSON'u birebir yeniden üretir; verify.py 77 Eurostat hücresini xlsx'ten ayrı bir okuyucuyla ve Türkiye değerlerini panel.json ile karşılaştırır. Kaynak notları: harita_veri/uluslararasi_kaynaklar.md.

Sınırlılıklar ve açık noktalar

• sınırİl × sektör vaka verisi yoktur. SGK sektör kırılımını yalnızca Türkiye geneli için yayımlar.
• sınırKüçük sayılar. Vaka sayısı az olan illerde oran birkaç vakayla büyük ölçüde değişir; bu illerin oranları ihtiyatla okunmalıdır.
• sınırHafif kazalar dahil. Sayıma iş günü kaybı olmayan kazalar da girer; bu oranları yükseltir ve AB ile karşılaştırmayı engeller.
• açıkKazanın hangi ile yazıldığı. SGK metaverisi, vakanın iş yerinin kayıtlı olduğu ile mi yoksa kazanın olduğu ile mi yazıldığını belirtmez.
• açıkPaydanın referans tarihi. Sigortalı sayısının yıl sonu mu yıl ortalaması mı olduğu metaveride belirtilmez. Pay yıl boyunca birikir, payda bir anlık sayımdır; yıl içinde işe girip çıkanlar nedeniyle kişi başı risk olduğundan yüksek görünebilir.
• açıkStajyer ve çıraklar. 2016'dan beri iş kazası yönünden sigortalıdırlar ancak paydada yer almazlar; kazalarının paya girip girmediği doğrulanamadı.
• açık2016 revizyonu. 2016 yıllığı 4/1-a toplamını 13.775.188 verirken 2023–2025 yıllıklarındaki 2016 sütunu 13.415.843'tür. Her yıl için o yılın kendi yıllığı kullanılmıştır.
• açıkBildirim düzeyi. İller arası farkın ne kadarının gerçek riskten, ne kadarının bildirim eksiksizliğinden geldiği bu verilerle ayırt edilemez.

Bilinen sınırlılıklar

• 2016 revizyonu: 2016 yıllığındaki 4/1-a toplamı (13.775.188) 2023–2025 yıllıklarındaki 2016 değerinden (13.415.843) farklıdır; her yıl kendi yıllığı kullanılır.
• Kaza atama kuralı: SGK metaverisi, vakanın iş yerinin kayıtlı olduğu ile mi yoksa kazanın olduğu ile mi yazıldığı konusunda sessizdir.
• Payda referans tarihi: SGK metaverisi, sigortalı sayısının yıl sonu mu yoksa yıl ortalaması mı olduğu konusunda sessizdir.
• Stajyer ve çıraklar: SGK metaverisi, paydada yer almayan stajyer ve çırakların kazalarının paya girip girmediği konusunda sessizdir.

Kaynak: SGK metaverisi ve bu oturumun denetimleri.